24. - Dal¹e lièbniki/Weitere Zahlwörter

1. Die Ordnungszahlwörter (rjadowe lièbniki -- ordinale) der Zahlen 1-10 lauten im Sorbischen: prìni adj erster; druhi adj zweiter; tøeæi adj dritter; ¹twórty adj vierter; pjaty adj fünfter; ¹esty adj sechster; sedmy adj siebter; wosmy adj achter; d¼ewjaty adj neunter; d¼esaty adj zehnter

Von den Zahlen 11-99 wird das Ordnungszahlwort gebildet, indem man auslautendes -æe, -æi oder -t streicht und ein Eigenschaftswort auf -ty, -ta, -te bildet, also:

jìdnaæe --> jìdnaty
tøiceæi --> tøicety
wosomd¼esat --> wosomd¼esaty

Die Ordnungszahlen der übrigen nicht zusammengesetzten Zahlen lauten: stoty adj hundertster; dwustoty adj zweihundertster; tøistoty adj dreihundertster; ¹tyristoty adj vierhundertster; pjeæstoty adj fünfhundertster

usw., tysacty adj tausendster; milionty adj millionster; miliardny adj milliardster.

Das Ordungszahlwort aus mehreren Wörtern zusammengesetzter Zahlen wird gebildet, indem man vom letzten Zahlwort das Ordnungszahlwort bildet, also tysac ¹tyrista a sydoma¹tyrceæi --> tysac ¹tyrista a sydoma¹tyrcety.

2. Alle Ordnungszahlwörter werden wie Eigenschaftswörter gebeugt.

3. Das Datum gibt man gewöhnlich im Sorbischen nicht wie im Deutschen im vierten, sondern im zweiten Fall an. Auf die Frage Kotreho d¼ensa mamy? ,Welchen Tag (des Monats) haben wir heute?` antwortet man z. B. D¼ensa je druheho nalìtnik\Red{a (druheho mìrca).} ,Heute ist der zweite März.` Die Jahreszahl wird wie im Deutschen gebildet, also d¼ewjatnaæe stow a wosoma¹ìsæd¼esat ,1968` und nicht tysac d¼ewjeæ stow a wosoma¹ìsæd¼esat.

4. Das Hauptwort maæ f gen sg maæerje dat sg maæeri Mutter wird unregelmäßig gebeugt. Der Vokativ lautet maæi, in allen anderen Formen wird der Stamm durch -er- erweitert.

haperleja f April; nora f gen sg nory Narr; narod¼iæ so p geboren werden; najlìp¹i adj bester; pøeprosyæ p 1. sg pøepro¹u einladen; wupakowaæ ip/p auspacken; najbóle adw am meisten; hornjoserbski adj obersorbisch; gramatika f Grammatik; dawno adw längst; pakæik m Päckchen; chowaæ so ip verbergen (sich verbergen); wubìd¼owanje n Wettkampf; lochkoatletika f Leichtathletik; wobd¼ìliæ so p teilnehmen; poma³y adj langsam; jónu adw mal, einmal; pøedposledni adj vorletzter; hórki adj bitter; swójba f Familie; poschod m Etage, Stockwerk; nak³ad m Auflage; napjec p 1. sg napjeku backen; swìèka f Kerze; zwuèowanje n Übung; lekcija f Lektion; zmys³apo³ny adj sinnvoll; runje tak genauso; zmìniæ p ändern; chìtro adw ziemlich; èas m Zeit; pøichodna maæ f gen sg $\sim$eje maæerje Schwiegermutter; wopyt m Besuch; wìzo adw freilich, eben; pøijìæ p kommen (mit dem Auto); januar m Januar; swjeæiæ ip feiern; £u¾ica f Lausitz; kwas m Hochzeit; jedynatøiceæi num einunddreißig; december gen sg decembra m Dezember ; silwester gen sg silwestra m Silvester; junij m Juni; sem adw hierher; dóstaæ 1. sg dóstanu ip bekommen, erhalten; pator¾ica f Heiligabend; byæ 1. sg sym ip sein#1; hodownik m Dezember

k norje mìæ zum Narren halten na wopyt pøijìæ/pøiñæ zu Besuch kommen

Zwuèowanja/Übungen

Pøe³o¾:

1. Kotreho d¼ensa mamy? D¼ensa je prìnjeje haperleje. 2. O, to smìm æe tola k norje mìæ. 3. Marija ma jeno¾ kó¾de ¹twórte lìto narodniny, dokel¾ je so d¼ewjeæadwaceteho ma³eho ró¾ka narod¼i³a. 4. Na swoje narodniny je wona swojich d¼esaæ najlìp¹ich pøeæelow a swoje pjeæ najlìp¹e pøeæelki pøeprosy³a. 5. Te prìnje d¼ewjeæ darow je wona hi¾o wupakowa³a, a tón wosmy so jej najbóle lubi. 6. To je mjenujcy to³sta hornjoserbska gramatika z lìta d¼ewjatnaæe stow a jedynawosomd¼esat, kotru¾ je sej wona dawno hi¾o pøa³a. 7. Ma³y Maæij chod¼i do druheho lìtnika a je so hi¾o ¹twórty raz na wubìd¼owanju w lochkoatletice wobd¼ìli³. 8. Ale dokel¾ je wón tajki poma³y, je wón hi¾o tøeæi raz posledni. 9. Jeno¾ jónu je wón by³ pøedposledni. Haj, ¾iwjenje je druhdy hórke! 10. Pjeæadwaceteho januara (wulkeho ró¾ka) swjeæimy we £u¾icy Ptaèi kwas. 11. Katja je so jedynatøiceteho decembra (hodownika) narod¼i³a. Tohodla swjeæi jeje swójba haè do ranja prìnjeho januara pola nich doma narodniny, silwester a nowe lìto. 12. Chcu pjatnateho junija (sma¾nika) do dowola jìæ, ale dóstanu hakle wot ¹ìsnateho sem dowol.

13. Familie Schneider (Krawcec swójba) wohnt in der vierten Etage. 14. Daß die Sätze in den Übungen der ersten Lektion noch nicht sehr sinnvoll sind, ist klar. 15. Daß es in der zweiten, dritten, und vierten Lektion noch genauso ist, kann jeder verstehen. 16. Aber daß sich das in der fünften, sechsten, ja sogar in der zwanzigsten und einundzwanzigsten Lektion nicht geändert hat, ist ziemlich merkwürdig. 17. Er hat am einundreißigsten Dezember Geburtstag. 18. Zwischen dem 23. Juni und dem 18. Oktober habe ich Urlaub. Was, so lange? Na ja, nicht die ganze Zeit. 19. Am 16. Juli kommt meine Schwiegermutter zu (auf) Besuch. Wann kommt Deine? 20. Ich habe meine für den 31. April eingeladen. 21. Aber der April hat doch nur 30 Tage. -- Na eben. 22. Am 24. Dezember ist Heiligabend. 23. Ich muß auch am 25. und am 26. Dezember arbeiten. 24. Meine Hochzeit ist am 18. August.

Vorige Lektion Nächste Lektion Deutsch-sorbisches Wörterbuch Sorbisch-deutsches Wörterbuch Inhalt